به عنوان یک دانشجوی علوم سیاسی، یکی از بزرگترین دغدغه هایی که همواره من و سایر دوستانم در هنگام مطالعه و پژوهش با آن مواجه بوده ایم کمبود منابع معتبر و علمی در حیطه ی علوم سیاسی و روابط بین الملل بوده است.
فقر منابع کتابخانه های دانشگاهی و همچنین کمبود تعداد جلدهای موجود از هر کتاب؛ زمینه ی تبدیل فضای اینترنت را به محلی جهت جستجو و انجام پژوهش های علمی برای دانشجویان بیشتر رشته ها فراهم آورده است. در مورد رشته هایی که در حوزه ی علوم تجربی و فنی و مهندسی قرار می گیرند، اینترنت به شکلی بسیار مفید و مؤثر این نقش را در جامعه ی علمی بر عهده گرفته است و تقریباً قادر است برای هر سؤال پاسخی مناسب را به مخاطب ارائه نماید. اما تفاوت ماهوی علوم انسانی با سایر شاخه های علوم، باعث شده است امکان دسترسی مؤثر به اطلاعات علمی و معتبر حتی از طریق شبکه ی جهانی اینترنت نیز برای دانشجویان این رشته ها دشوار باشد.
در این بین به نظر می رسد گرایش های مختلف رشته علوم سیاسی، با توجه به نام و ماهیت ویژه ی این رشته، با کمبود وسیع تری مواجه هستند.
علم سیاست، علمی که در گذشته آن را به عنوان ارباب علوم می شناختند امروزه در شبکه ی تار عنکبوتی اینترنت آن چنان با جهت گیری ها و نظرهای شخصی و صرفاً سیاسی به هم پیچیده است که حتی تصور یافتن تعریف و توضیحی علمی و دارای اعتبار در آن، برای دانشجویان و محققین بیش از حد خوشبینانه به نظر می رسد.
کافیست برای نمونه یکی از دانشواژه های ابتدایی علوم سیاسی مانند "دولت" ،" دموکراسی" ، " حاکمیت" ، مشروعیت" و ... را در یکی از موتور های جستجو وارد نمایید تا متوجه شوید با چه سیل عظیمی از اطلاعات کاملاً بی ارتباط و یا اطلاعات مرتبط اما غرض ورزانه مواجه خواهید شد.
فضای اینترنت به جولانگاهی جهت ارائه ی جهت گیری های مختلف پیرامون سیاست تبدیل شده و ژورنالیسم هم به عنوان یکی از آفت های عمده ی علوم سیاسی (به مثابه ی یک علم) بیش از پیش بر این ضعف و کمبود دامن می زند.
به گفته ی یلینک « هیچ علمی به اندازه ی علم سیاست نیازمند دانشواژه های دقیق نیست ». اما متأسفانه فضای اینترنت نه تنها تا کنون کمکی به ترویج مفاهیم علمی و دقیق علوم سیاسی ننموده است، بلکه با فضای گسترده و کاربری آسانی که از طریق وبلاگ ها و وبسایت های گوناگون در اختیار مخاطبان خود قرار داده است، زمینه ی هر چه ابهام آمیزتر شدن مفاهیم و از دست رفتن پاکیزگی بیشتر دانشواژه های اصلی این علم را نیز فراهم آورده است.
در این میان به نظر می رسد زمان آن فرا رسیده که بانیان این رشته ی علمی در کسوت محققیق، اساتید و دانشجویان، در راستای احیاء جنبه ی علمی این رشته ی دانشگاهی قدمی برداشته و با همیاری یکدیگر برای ایجاد فضایی کاملاً علمی جهت جمع آوری تعاریف، پاسخ ها و نظریات معتبر اهتمام ورزند.
با توجه به مقدمات یاد شده از مدتی پیش فکر شکل دهی به فضایی سازمان یافته و منسجم با عنوان «مرجع تخصصی علوم سیاسی و روابط بین الملل» ذهنم را به خود مشغول نموده بود . شنیدن فرموده ی مقام معظم رهبری پیرامون بحث "تولید علم" و حرکت های قابل توجهی که پس از آن از جانب بانیان گرایش های مختلف علمی، در این زمینه صورت گرفت باعث شد با شجاعت و انگیزه ی بیشتری به تحقیق و بررسی پیرامون این ایده و مشورت با صاحب نظران و اساتید بپردازم.
متن حاضر ترسیمی است ابتدایی که به توصیف جنبه های کلی طرح، چه از نظر فنی و چه از نظر محتوایی می پردازد:
یکی از اهداف شکل دهی به «مرجع تخصصی علوم سیاسی و روابط بین الملل» ایجاد فضایی علمی است که در آن دانشجویان بتوانند با همکاری اساتید و صاحب نظران به بحث و تبادل نظر پیرامون اصول، مفاهیم و گرایش های علمی موجود در رشته ی علوم سیاسی (با توجه به سر فصل های علمی تعیین شده) بپردازند و با ارائه ی نظریات خود زمینه را برای دست یابی به یافته های علمی جمعی فراهم آورند.
از دیگر اهداف این طرح ایجاد آرشیوی از مقالات علمی در زمینه ی شاخه های مختلف علوم سیاسی و روابط بین الملل، و همچنین شکل دهی به فرهنگنامه ای جامع جهت ارائه ی تعاریفی علمی و معتبر از مفاهیم و دانشواژه های علوم سیاسی می باشد.
برای دست یابی به این اهداف به نظر می رسد مناسب ترین ابزار فنی، بهره گیری از قابلیت های مجموعه ابزار زوپس است.
زوپس چیست؟
امروزه سایت های اینتراکتیو و به عبارتی محاوره ای از اهمیت و محبوبیت ویژه ای در میان کاربران مختلف اینترنت برخوردارند. سایت هایی که در آن ها کاربران به سادگی عضو می شوند و پیرامون مسایل مختلف (بسته به موضوع سایت) تبادل اطلاعات می کنند.
زوپس، مجموعه ابزاری بر مبنای زبان برنامه نویسی php است که برای مدیریت یک سایت اینترنتی اینتراکتیو به کار می رود. البته ابزارهای زیادی نظیر زوپس وجود دارند، اما در این بین زوپس دارای بیشترین کارایی و انعطاف پذیری است.
زوپس از سه قسمت اصلی تحت عنوان هسته، تم و ماژول تشکیل شده است که پس از نصب دو بخش هسته و تم، می توان ماژول های گوناگونی را از جمله : انجمن ها، گالری ، مقالات ، ارسال فایل و... بر روی آن نصب نمود.
در سایت ها دارای زوپس یک «وب مستر » وجود دارد که کاملترین سطح دسترسی را داراست. وب مستر می تواند ماژول های زوپس را نصب و پیکربندی کند. همچنین قادر است سطح دسترسی هر کدام از اعضای سایت را مشخص نماید.
انجمن
انجمن ها قالب هایی هستند که برای دسته بندی موضوعی سایت مورد استفاده قرار می گیرند و در حقیقت میان سایر ماژول ها مهمترین نقش را در مقوله ی تبادل اطلاعات کاربران بر عهده دارند. به عنوان مثال یک سایت آموزشی تحت زوپس، می تواند انجمن های گوناگونی مانند آموزش زبان، آموزش برنامه نویسی، آموزش ریاضیات و ... را در بر گیرد.
در طبقه بندی واحد های وابسته به انجمن به ترتیب از کل به جزء با مفاهیم زیر مواجهیم:
شاخه (کتگوری)--> انجمن (فروم) --> عنوان (تاپیک) --> پیام (پست)
به عنوان مثال می توان به نمونه ی زیر اشاره کرد:
روابط بین الملل ( در جایگاه شاخه) -- > مطالعات منطقه ای (در جایگاه انجمن) -- > خاورمیانه ( در جایگاه عنوان) -- > پیام ارسال شده توسط هر کاربر پیرامون موضوع اختصاصی عنوان
مفاهیم جزئی تر انجمن ها به شکل زیر تعریف می شوند:
عنوان
عنوان ها قالب هایی کوچک تر برای دسته بندی موضوعی هستند. در حقیقت هر انجمن می تواند حاوی چندین عنوان باشد. به عنوان مثال انجمنی با نام مطالعات منطقه ای می تواند عنوان هایی مانند:خاورمیانه ، آسیای میانه و قفقاز، آمریکای جنوبی و ... را در بر گیرد.
پیام
پست یا پیام جزئی ترین واحد مجموعه ی انجمن را در بر می گیرد.در واقع به متن ارسالی توسط هر کاربر در انجمن ها پست گفته می شود.کاربران می توانند بعد از انتخاب عنوان مورد نظر خود، با توجه به موضوع آن عنوان، مطالب مورد نظر خود را تحت قالبی به نام «پست» در آن عنوان ارسال نمایند.
سایر ماژول ها
علاوه بر ماژول انجمن؛ ماژول های دیگری از جمله مقالات، بخش اخبار،ارسال فایل، گالری ، فرهنگنامه و ... از سایر بخش های قابل نصب بر روی سایت می باشند.
- بخش مقالات: ماژول مقالات امکان ارسال مقالات علمی مختلف با رعایت حق کپی رایت را برای کاربران فراهم می آورد. در این بخش محققین ، دانشجویان و اساتید می توانند مقالات خود را به دو زبان فارسی و انگلیسی ارسال نمایند. همچنین خلاصه و نتیجه ی بحث های صورت گرفته در انجمن های مختلف، در زمان بندی های مشخص در قالب مقاله در این بخش ارسال خواهد گردید.
- بخش اخبار: در این بخش به ارائه ی اخبار علمی پیرامون سمینارها ، نشست ها و سخنرانی های انجام شده در مراکز علمی و دانشگاه های داخلی و خارجی، و همچنین اعلام اخبار داخلی سایت خواهیم پرداخت.
- ارسال فایل: با توجه به محتوای علمی سایت می توان بخش ارسال فایل را به کتابخانه ی اینترنتی و همچنین محلی جهت ارسال مقالات در قالب فایل های پی دی اف اختصاص داد.
- گالری: در این قسمت عکس های مربوط به اخبار و سایر تصاویر مرتبط با موضوع سایت از جمله تصاویر کتب، نمودار ها، پوستر سمینارها و ... قابل ارسال خواهند بود.
- فرهنگنامه : این ماژول یکی از پر اهمیت ترین قسمت های سایت را تشکیل خواهد داد که با بهره گیری از یک تیم پشتیبانی فنی و ناظر محتوایی به تعریف مفاهیم و دانشواژه های علمی در حجمی گسترده خواهد پرداخت.
- قابلیت های جنبی: از دیگر قابلیت های این سیستم می توان به بخش ارسال پیام شخصی، ارسال بلیت، در راستای ارتباط مستقیم با مدیریت قسمت های مختلف سایت و چت باکس که برای ارسال پیام های عمومی و مهم کاربران به یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرد اشاره کرد.
نکته: همانطور که اشاره شد ابزار زوپس قابلیت ها و امکانات وسیعی را در اختیار کاربران خود قرار می دهد اما این امر بدان معنا نیست که این سیستم امکان نظارت و پی گیری مدیریت سایت را نسبت به موارد درج شده در ماژول های مختلف محدود می نماید. زوپس با ارائه ی قابلیت های ویژه در زمینه ی مدیریت وبسایت ، امکان نظارت مستمر مدیران و ناظرین انجمن ها را بر سایت فراهم می آورد.در انجمن های زوپس به جز وب مستر ( که بیشتر به ساماندهی امور فنی می پردازد)، مدیران سایت و ناظرین انجمن ها با داشتن دسترسی های گوناگونی که نسبت به جایگاه و شرح وظایفشان دارند، در راستای کنترل محتوایی مطالب درج شده در سایت، راهنمایی کاربران، و همچنین در صورت لزوم ویرایش یا حذف پست های ارسال شده اقدام خواهند نمود.
فقر منابع کتابخانه های دانشگاهی و همچنین کمبود تعداد جلدهای موجود از هر کتاب؛ زمینه ی تبدیل فضای اینترنت را به محلی جهت جستجو و انجام پژوهش های علمی برای دانشجویان بیشتر رشته ها فراهم آورده است. در مورد رشته هایی که در حوزه ی علوم تجربی و فنی و مهندسی قرار می گیرند، اینترنت به شکلی بسیار مفید و مؤثر این نقش را در جامعه ی علمی بر عهده گرفته است و تقریباً قادر است برای هر سؤال پاسخی مناسب را به مخاطب ارائه نماید. اما تفاوت ماهوی علوم انسانی با سایر شاخه های علوم، باعث شده است امکان دسترسی مؤثر به اطلاعات علمی و معتبر حتی از طریق شبکه ی جهانی اینترنت نیز برای دانشجویان این رشته ها دشوار باشد.
در این بین به نظر می رسد گرایش های مختلف رشته علوم سیاسی، با توجه به نام و ماهیت ویژه ی این رشته، با کمبود وسیع تری مواجه هستند.
علم سیاست، علمی که در گذشته آن را به عنوان ارباب علوم می شناختند امروزه در شبکه ی تار عنکبوتی اینترنت آن چنان با جهت گیری ها و نظرهای شخصی و صرفاً سیاسی به هم پیچیده است که حتی تصور یافتن تعریف و توضیحی علمی و دارای اعتبار در آن، برای دانشجویان و محققین بیش از حد خوشبینانه به نظر می رسد.
کافیست برای نمونه یکی از دانشواژه های ابتدایی علوم سیاسی مانند "دولت" ،" دموکراسی" ، " حاکمیت" ، مشروعیت" و ... را در یکی از موتور های جستجو وارد نمایید تا متوجه شوید با چه سیل عظیمی از اطلاعات کاملاً بی ارتباط و یا اطلاعات مرتبط اما غرض ورزانه مواجه خواهید شد.
فضای اینترنت به جولانگاهی جهت ارائه ی جهت گیری های مختلف پیرامون سیاست تبدیل شده و ژورنالیسم هم به عنوان یکی از آفت های عمده ی علوم سیاسی (به مثابه ی یک علم) بیش از پیش بر این ضعف و کمبود دامن می زند.
به گفته ی یلینک « هیچ علمی به اندازه ی علم سیاست نیازمند دانشواژه های دقیق نیست ». اما متأسفانه فضای اینترنت نه تنها تا کنون کمکی به ترویج مفاهیم علمی و دقیق علوم سیاسی ننموده است، بلکه با فضای گسترده و کاربری آسانی که از طریق وبلاگ ها و وبسایت های گوناگون در اختیار مخاطبان خود قرار داده است، زمینه ی هر چه ابهام آمیزتر شدن مفاهیم و از دست رفتن پاکیزگی بیشتر دانشواژه های اصلی این علم را نیز فراهم آورده است.
در این میان به نظر می رسد زمان آن فرا رسیده که بانیان این رشته ی علمی در کسوت محققیق، اساتید و دانشجویان، در راستای احیاء جنبه ی علمی این رشته ی دانشگاهی قدمی برداشته و با همیاری یکدیگر برای ایجاد فضایی کاملاً علمی جهت جمع آوری تعاریف، پاسخ ها و نظریات معتبر اهتمام ورزند.
با توجه به مقدمات یاد شده از مدتی پیش فکر شکل دهی به فضایی سازمان یافته و منسجم با عنوان «مرجع تخصصی علوم سیاسی و روابط بین الملل» ذهنم را به خود مشغول نموده بود . شنیدن فرموده ی مقام معظم رهبری پیرامون بحث "تولید علم" و حرکت های قابل توجهی که پس از آن از جانب بانیان گرایش های مختلف علمی، در این زمینه صورت گرفت باعث شد با شجاعت و انگیزه ی بیشتری به تحقیق و بررسی پیرامون این ایده و مشورت با صاحب نظران و اساتید بپردازم.
متن حاضر ترسیمی است ابتدایی که به توصیف جنبه های کلی طرح، چه از نظر فنی و چه از نظر محتوایی می پردازد:
یکی از اهداف شکل دهی به «مرجع تخصصی علوم سیاسی و روابط بین الملل» ایجاد فضایی علمی است که در آن دانشجویان بتوانند با همکاری اساتید و صاحب نظران به بحث و تبادل نظر پیرامون اصول، مفاهیم و گرایش های علمی موجود در رشته ی علوم سیاسی (با توجه به سر فصل های علمی تعیین شده) بپردازند و با ارائه ی نظریات خود زمینه را برای دست یابی به یافته های علمی جمعی فراهم آورند.
از دیگر اهداف این طرح ایجاد آرشیوی از مقالات علمی در زمینه ی شاخه های مختلف علوم سیاسی و روابط بین الملل، و همچنین شکل دهی به فرهنگنامه ای جامع جهت ارائه ی تعاریفی علمی و معتبر از مفاهیم و دانشواژه های علوم سیاسی می باشد.
برای دست یابی به این اهداف به نظر می رسد مناسب ترین ابزار فنی، بهره گیری از قابلیت های مجموعه ابزار زوپس است.
زوپس چیست؟
امروزه سایت های اینتراکتیو و به عبارتی محاوره ای از اهمیت و محبوبیت ویژه ای در میان کاربران مختلف اینترنت برخوردارند. سایت هایی که در آن ها کاربران به سادگی عضو می شوند و پیرامون مسایل مختلف (بسته به موضوع سایت) تبادل اطلاعات می کنند.
زوپس، مجموعه ابزاری بر مبنای زبان برنامه نویسی php است که برای مدیریت یک سایت اینترنتی اینتراکتیو به کار می رود. البته ابزارهای زیادی نظیر زوپس وجود دارند، اما در این بین زوپس دارای بیشترین کارایی و انعطاف پذیری است.
زوپس از سه قسمت اصلی تحت عنوان هسته، تم و ماژول تشکیل شده است که پس از نصب دو بخش هسته و تم، می توان ماژول های گوناگونی را از جمله : انجمن ها، گالری ، مقالات ، ارسال فایل و... بر روی آن نصب نمود.
در سایت ها دارای زوپس یک «وب مستر » وجود دارد که کاملترین سطح دسترسی را داراست. وب مستر می تواند ماژول های زوپس را نصب و پیکربندی کند. همچنین قادر است سطح دسترسی هر کدام از اعضای سایت را مشخص نماید.
انجمن
انجمن ها قالب هایی هستند که برای دسته بندی موضوعی سایت مورد استفاده قرار می گیرند و در حقیقت میان سایر ماژول ها مهمترین نقش را در مقوله ی تبادل اطلاعات کاربران بر عهده دارند. به عنوان مثال یک سایت آموزشی تحت زوپس، می تواند انجمن های گوناگونی مانند آموزش زبان، آموزش برنامه نویسی، آموزش ریاضیات و ... را در بر گیرد.
در طبقه بندی واحد های وابسته به انجمن به ترتیب از کل به جزء با مفاهیم زیر مواجهیم:
شاخه (کتگوری)--> انجمن (فروم) --> عنوان (تاپیک) --> پیام (پست)
به عنوان مثال می توان به نمونه ی زیر اشاره کرد:
روابط بین الملل ( در جایگاه شاخه) -- > مطالعات منطقه ای (در جایگاه انجمن) -- > خاورمیانه ( در جایگاه عنوان) -- > پیام ارسال شده توسط هر کاربر پیرامون موضوع اختصاصی عنوان
مفاهیم جزئی تر انجمن ها به شکل زیر تعریف می شوند:
عنوان
عنوان ها قالب هایی کوچک تر برای دسته بندی موضوعی هستند. در حقیقت هر انجمن می تواند حاوی چندین عنوان باشد. به عنوان مثال انجمنی با نام مطالعات منطقه ای می تواند عنوان هایی مانند:خاورمیانه ، آسیای میانه و قفقاز، آمریکای جنوبی و ... را در بر گیرد.
پیام
پست یا پیام جزئی ترین واحد مجموعه ی انجمن را در بر می گیرد.در واقع به متن ارسالی توسط هر کاربر در انجمن ها پست گفته می شود.کاربران می توانند بعد از انتخاب عنوان مورد نظر خود، با توجه به موضوع آن عنوان، مطالب مورد نظر خود را تحت قالبی به نام «پست» در آن عنوان ارسال نمایند.
سایر ماژول ها
علاوه بر ماژول انجمن؛ ماژول های دیگری از جمله مقالات، بخش اخبار،ارسال فایل، گالری ، فرهنگنامه و ... از سایر بخش های قابل نصب بر روی سایت می باشند.
- بخش مقالات: ماژول مقالات امکان ارسال مقالات علمی مختلف با رعایت حق کپی رایت را برای کاربران فراهم می آورد. در این بخش محققین ، دانشجویان و اساتید می توانند مقالات خود را به دو زبان فارسی و انگلیسی ارسال نمایند. همچنین خلاصه و نتیجه ی بحث های صورت گرفته در انجمن های مختلف، در زمان بندی های مشخص در قالب مقاله در این بخش ارسال خواهد گردید.
- بخش اخبار: در این بخش به ارائه ی اخبار علمی پیرامون سمینارها ، نشست ها و سخنرانی های انجام شده در مراکز علمی و دانشگاه های داخلی و خارجی، و همچنین اعلام اخبار داخلی سایت خواهیم پرداخت.
- ارسال فایل: با توجه به محتوای علمی سایت می توان بخش ارسال فایل را به کتابخانه ی اینترنتی و همچنین محلی جهت ارسال مقالات در قالب فایل های پی دی اف اختصاص داد.
- گالری: در این قسمت عکس های مربوط به اخبار و سایر تصاویر مرتبط با موضوع سایت از جمله تصاویر کتب، نمودار ها، پوستر سمینارها و ... قابل ارسال خواهند بود.
- فرهنگنامه : این ماژول یکی از پر اهمیت ترین قسمت های سایت را تشکیل خواهد داد که با بهره گیری از یک تیم پشتیبانی فنی و ناظر محتوایی به تعریف مفاهیم و دانشواژه های علمی در حجمی گسترده خواهد پرداخت.
- قابلیت های جنبی: از دیگر قابلیت های این سیستم می توان به بخش ارسال پیام شخصی، ارسال بلیت، در راستای ارتباط مستقیم با مدیریت قسمت های مختلف سایت و چت باکس که برای ارسال پیام های عمومی و مهم کاربران به یکدیگر مورد استفاده قرار می گیرد اشاره کرد.
نکته: همانطور که اشاره شد ابزار زوپس قابلیت ها و امکانات وسیعی را در اختیار کاربران خود قرار می دهد اما این امر بدان معنا نیست که این سیستم امکان نظارت و پی گیری مدیریت سایت را نسبت به موارد درج شده در ماژول های مختلف محدود می نماید. زوپس با ارائه ی قابلیت های ویژه در زمینه ی مدیریت وبسایت ، امکان نظارت مستمر مدیران و ناظرین انجمن ها را بر سایت فراهم می آورد.در انجمن های زوپس به جز وب مستر ( که بیشتر به ساماندهی امور فنی می پردازد)، مدیران سایت و ناظرین انجمن ها با داشتن دسترسی های گوناگونی که نسبت به جایگاه و شرح وظایفشان دارند، در راستای کنترل محتوایی مطالب درج شده در سایت، راهنمایی کاربران، و همچنین در صورت لزوم ویرایش یا حذف پست های ارسال شده اقدام خواهند نمود.
